30 July 2015


ਇੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਾਨਪੁਰ


ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਕੌਮ ਅਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੇ ਦੌਰ  ਤੋਂ ਗੁਜਰ ਰਹੀ ਹੈ ਭਾਵੇ ਕੁਝ ਲੋਗ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕੇ "ਸਿੱਖ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਮੁੱਕੇਗਾ" ਇਸ ਗਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਿਆਂ ਤੇ  ਮੁਕਦਾ ਨਹੀਂ  ਪੰਥ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਹਿਸਟੋਰਿਯਨ ਨੇ ਅਪਣੀ ਲਿਖਤ "ਅਮਰ ਖਾਲਸਾ " ਵਿੱਚ "ਇਕ ਸਿੱਖ" ਨਾਲ ਹੋਏ  ਕਤਲੋ ਗਾਰਦ ਤੇ ਕਈ ਘਲੂਘਾਰਿਆਂ ਦੇ  ਬਾਵਜੂਦ ਫੇਰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਜਾਂਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀ "ਸਿੱਖ ਅਤੇ “ ਸਿੱਖੀ " ਦੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਡੇ   ਫਰਕ ਨੂੰ ਨਜਰੋਂ ਉਹਲੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕੇ "ਸਿੱਖ ਕਦੀ ਵੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ" ਕੌਮ ਦੀ ਇਹ ਖੁਸ਼ਫਹਿਮੀ ਕਿਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੀ ਨਾਂ ਪੈ ਜਾਵੇ ਅਸੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇ ਕੇ "ਸਿੱਖ ਮੁਕਾਇਆਂ ਨਹੀਂ ਮੁਕਦਾ" ਲੇਕਿਨ "ਸਿੱਖੀ" ਨੂੰ ਤੇ ਮੁਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਿੱਖੀ ਹੀ ਨਾਂ ਰਹੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਕਿਥੋਂ ਰਹਿਨਾਂ ਹੈ? ਪੰਥ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਝ ਗਏ ਸਨ ਪੁਰਾਤਨ ਘਲੂਘਾਰੇ ਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਗਲ ਹਨ, 1984 ਦੇ ਕਤਲੋਗਾਰਦ ਤੋਂ ਬਾਦ ਤੇ  ਇਹ ਗਲ ਫੇਰ ਇਕ ਵਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਗਈ ਕੇ "ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ" ਮੁਮਕਿਨ ਹੀ ਨਹੀਂ  ਹੈ ਇਹ ਹੀ ਇਕੋ ਇਕ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕੇ ਪੰਥ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ "ਸਿੱਖ" ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਇ  ਹੁਣ "ਸਿੱਖੀ" ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਕਾ ਦੇਂਣ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚ ਲਈ


ਅਸੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ  "ਹਾਤਿਮ ਤਾਈ"  ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਕਹਾਨੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਾਂਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਉਸ ਦੇ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਤੋਤੇ ਵਿੱਚ ਹੂੰਦੀ ਹੈਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾਂ ਤੇ  ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ,ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾਂ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਕੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆਂ ਤਾਂ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ "ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ" ਨੂੰ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇਗੁਰੂ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹਨਜੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖਤਮ ਜਾਂ ਵਿਕ੍ਰਤ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਣਾਂ ਹੈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ! ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਹੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਜੋ ਇਕ "ਸਿੱਖ" ਅਤੇ "ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਮੂਲ" ਹਨਹੁਣ ਸਿੱਖ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਸਕੇਗਾ ਅਫਸੋਸ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਮ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਨੇ  ਅਫਸੋਸ ਤੇ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਹੈ ਕੇ ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਤਬਕਾ ਵੀ ਇਸ ਸਾਜਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਵੇਸਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅਪਣੇ ਫਰਜਾਂ ਤੋਂ ਬੇਮੁਖ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬੁਰੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚੋ ਕਡ੍ਹਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂਬੁੱਧੀ ਜੀਵੀਆਂ  ਤੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਕਲਮ" ਇਸ ਵਰਗ ਦਾ ਉਹ "ਹਥਿਆਰ" ਹੈਜੇ ਉਹ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਲ ਚਲ ਪਵੇ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜੇ "ਕਲਮਾਂ" ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਲ ਚਲ ਪੈਣ ਤੇ ਉਹ ਐਸੀ "ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਪੈਦਾ ਕਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਨੇ ਕੇ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਤਖਤੇ ਪਲਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨਇਸ ਗਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈਲੇਕਿਨ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ ਕੇ ਇਸ ਬੁਰੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਸ ਵੀ ਇਹ ਤਬਕਾਂ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਨ ਬਣਿਆਂ ਅਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਝੰਡੇ ਗਡਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਝਿਆ ਹੋਇਆ  ਹੈ

ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਿਆਨਾਂਜਬਰ ਤੇ ਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ ਮੈਂ ਅਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਜਿਕਰ ਕਰ ਆਇਆ ਹਾਂ ਕੇ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਇੱਸੇ ਕਰ ਕੇ ਕੁਝ "ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ" ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੇਸਰਾਂ ਉਤੇ "ਦੌਲਤ ਤੇ ਸ਼ੌਹਰਤ" ਦਾ ਜਾਲ ਸੁਟਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਇਹੋ ਜਹੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਉਨਾਂ ਵਿਕ ਜਾਂਣ ਵਾਲੀਆਂ "ਕਲਮਾਂ" ਦੇ ਜਰੀਏ, ਸਿੱਖੀ ਬਾਣੇ ਵਾਲੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ "ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ" ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਣ ਲਗਾ ਐਸੈ ਐਸੇ ਭੰਬਲਭੁਸੇ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਇਕ ਸਿੱਖ ਦੇ ਮੰਨ ਵਿੱਚਉਸ ਨੂੰਅਪਣੇ ਹੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਹੀ ਸ਼ਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆਇਨਾਂ ਭਾੜੇ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ  ਨੇ ਅਪਣੇ ਸਿਰਜੇ ਮੰਨਘੜੰਤ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀ ਉਹ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਕੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਆਸਥਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੀ ਬੁਲੰਦ ਇਮਾਰਤ ,ਇਨੀ ਕਮਜੋਰ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਕੇ ਉਹ ਚਰਮਰਾ ਕੇ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈ


ਅਜ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਇਕ ਭਾੜੇ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜੋ ਅਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ "ਡਾਕਟਰ " ਲਿਖਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦਾ ਲੇਖ ਇੰਡੀਆਂ ਅਵੇਅਰਨੇਸ ਮੇਗਜੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਉਹ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾਂ ਲੇਖ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਛਾਪਣ ਵਾਲਿਆ ਨੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੀ ਛਾਪ ਦਿਤਾ, ਬਾਦ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਇਸ ਲੇਖ ਬਾਰੇ  ਇਕ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਇਕ ਮੇਂਬਰ ਨੇ,  ਉਸ ਲੇਖ ਦੀ  ਤਾਰੀਫ ਕਰਦਿਆਂ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਕੇ "ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਹ ਲੇਖ "ਥੀਸਿਸ" ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਯੋਗ ਹੈਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦਾਸ ਨੇ ਅਪਣੀ ਨਜਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਥਲੋਂ ਜਮੀਨ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਈ  "ਖੋਜ ਤੇ ਗਿਆਨ" ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ "ਜਹਿਰੀਲਾ ਤੇ ਸੜਾਂਧ ਮਾਰਦਾ" ਸਾਹਿਤ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ  ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਣਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਉਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਹਿਸਟੋਰਿਯਨ ,ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰੋਫੇਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਤਕ ਪੰਥ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਤੇ "ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭੁਲੜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਸੀ ਮਾਤਾ ਸੂੰਦਰ ਕੌਰ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕੌਮ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਵਡਾ ਗੱਦਾਰ ਐਲਾਣਿਆ ਗਇਆ ਸੀ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਕ "ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਹਿਬਜਾਦਾ" ਵੀ ਸਿਰਜ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਸੀ ਇਸ ਲੇਖ ਬਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਜਦੋ ਦਾਸ ਨੇ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾੜੇ ਦੇ ਡਾਕਟਰ  ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਬਣ ਬੈਠੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਹਿਬਾਜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ ਤੇ ਚੰਦੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ "ਡਾਕਟਰ" ਵੀ ਉਸ ਵੈਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਕੁਦ ਪਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਤਿਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕੇ ਉਸ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਡ੍ਹਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕਡ੍ਹ ਦਿਤਾ ਗਇਆਦਾਸ ਦੇ ਉਸ ਲੇਖ ਦੇ ਛਪਦਿਆਂ ਹੀ ਇਕ ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਫੋਨ ਆਇਆ ਕੇ ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਿਗਰੇਟਾਂ ਪੀੰਦਾ ਤੇ ਕਲੀਨ ਸ਼ੇਵਨ ਹੈ ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਨਹੀਂ ਹੈ,  ਨਾਂ ਹੀ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਡਿਗਰੀ ਹੀ ਹੈ ਉਹ ਇਕ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਸਾਧਾਰਣ ਜਿਹਾ ਵੈਧ ਹੈਉਸ ਵੈਧ ਦੀ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਇਕ ਕਲੀਨ ਸ਼ੇਵਨ ਫੋਟੋ ਵੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਭੇਜੀ


ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਬਾਦ ਹੀ ਮੈਂਨੂੰ ਉਸ ਅਖੌਤੀ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਧਮਕੀ ਭਰਿਆ ਫੋਨ ਆਇਆ ਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰੋਫਰਸ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਾਜ ਉਧੈੜਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ,ਹੁਣ ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਆ ਕੇ ਤੂੰ ਜੋ ਲਿਖਨਾਂ ਹੈ ਲਿਖ ਲੇਕਿਨ ਤੇਰੀ ਔਕਾਤ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੇਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾਂ ਕਰਨਾਂ ਤੇ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਉਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੂੰ ਤੇ ਕੌਮ ਦਾ ਭਗੌੜਾਂ ਤੇ ਪਤਿਤ ਬੰਦਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਪੰਥਿਕ ਗਲਾਂ ਕਰਣ ਦਾ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਉਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਆਂ ਕੇ ਤੂੰ ਅਪਣਾਂ ਇਹ ਲੇਖ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਭੈਜੇਗਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਪਣੀ ਕਲੀਨ ਸ਼ੈਵਨ ਫੋਟੋ ਵੀ ਭੇਜ ਦੇਵੀ ਤੂੰ ਕਿਨਾਂ ਕੂ ਪੰਥਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ? ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਵੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ ਉਸ ਨੇ ਫੋਨ ਕਟ ਦਿਤਾ ਤੇ ਇਸ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਉਹ ਲੇਖ ਕੀ ਆਉਣਾਂ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ 2 ਵਰ੍ਹੈ ਹੋ ਗਏ ਉਸ ਅਖੌਤੀ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਦੋਬਾਰਾ  ਇਕ ਵੀ ਲੇਖ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਥੀਸਿਸ ਵਿੱਚ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਮੌਨ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵੀਰ ਨੇ ਇਸ ਵੈਦ ਦੀ ਫੋਟੋ ਤੇ ਅਸਲਿਯਤ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਸਿਆ ਕੇ ਪੰਥ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ,ਕਿਸ ਬਿਧ ਰੁਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ” ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਰਦਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪਬਲਿਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਸੀਇਸ ਗਲ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਵੀ ਦਾਸ ਨੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰ ਕੇ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਉਨਾਂ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਸਿਆ


ਇਸ ਹਡ ਬੀਤੀ ਨੂੰ ਇਥੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕੇ ਪਾਠਕ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਫੈਲ ਚੁਕਿਆਂ ਹਨਇਸ ਵੈਧ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ  ਭੋਗ ਹਲੀ ਪਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੇ ਚੰਦੀਗੜ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰ ਜੋ ਇਕ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਹੇ ਭੰਬਲਭੁਸੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਇਆ ਇਹ ਡਾਕਟਰ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਕਲੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਸਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਮੈਂ ਲਿਖਾਂਗਾ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਲੇਖ ਛਪਦਾ , ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਸ ਵੈਧ ਦੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਥੀਸਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਉਹ ਮੇਂਬਰ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਦੇ ਪੁਲ ਬਣਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪੇ ਮੈਂ ਰੱਜੀ ਕੱਜੀ, ਆਪੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਜੀਉਣ” ਵਾਲੀ ਕਹਾਵਤ ਦੋਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਇਸ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਮੁਕਦਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਇਕ ਥੜਾ, ਅਖੌਤੀ ਤਖਤ”, “ਨਕਲੀ ਤਖਤ ,ਅਡਾਗੁਰੂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਕਹਿ ਕਹਿ ਕੇ ਬੇਇਜੱਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਹਿੜਾ ਛੁੜਾ ਲੈਣ ਦੀ” ਦੁਹਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਿਆ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੇ ਵੀ ਇਸਨੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨੇ ਜਾਰੀ ਰਖੇਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁਛਿਆ ਕੇ ਤੂੰ ਅਸਲ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਉਸ ਅਸਲ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਹਿੜਾ ਛੁੜਾ ਲੈਣ ਦੇ ਹਲੂਣੇ ਦੈਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਤੇ ਜੇਹੜਾ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸਕਤਰੇਤ ਨਾਮ ਦਾ ਜੋ ਛੇਵਾਂ ਤਖਤ ਸਿਰਜ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁੜਾ ਲੈਣ ਦੀ ਜੁਗਤ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕਿਉ ਨਹੀਂ ਦਸਦਾ,  ਜਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਉ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦਾ? ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਟੀ ਪਿੱਟੀ ਗੁਮ ਹੋ ਗਈਉਹ ਲਿਖੇ ਵੀ ਕਿਵੇ?  ਇਹ ਲੋਕੀ ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਲਿਖਣਗੇ ਜੋ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਭੰਬਲਭੁਸੈ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਲ ਹੋਵੇ ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕੇ ਐਸੇ ਅਖੌਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪਿਠ ਪਿਛੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜੋ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਸਾਡਾ ਮੂਹ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਨੇ ਕੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਤੁਸੀ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਇਹੋ ਜਹੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਅਸੀ ਖੋਜ” ਦੀ ਸੰਗਿਯਾ ਦੇਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਭਵਿਖ ਦਾ ਰਬ ਹੀ ਮਾਲਿਕ ਹੈ


ਇਹ ਤੇ ਉਨਾਂ ਅਖੋਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਲ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਵਾਰਥ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਲੇਕਿਨ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਥਿਕ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਮੋਡਿਆਂ ਤੇ ਇਹੋ ਜਹੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਾਜ ਖੋਲਣ ਤੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੱਮੇਦਾਰੀ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾਉਹ ਪੰਥਿਕ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਲਿਖਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਕਤ ਦੀ ਨਜਾਕਤ ਨੂੰ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜਰ ਅੰਦਾਜ ਕਰਦੇ ਨਜਰ ਆ ਰਹੇ ਨੇ


ਘਰ ਦੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਈਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਕੇ  ਉਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਤੇ ਕੰਨ ਸੂ ਕਰਦੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਏਡਿਕਸ਼ਨ ਜਾਂ “ਝੱਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੋ ਚਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਜੀਆਂ ਦੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਚੁਗਲੀ ਨਾਂ ਕਰ ਲੈਣ ਜਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਨਾਂ ਕਹਿ ਲੈਣ ਉਨਾਂ ਦਾ ਝੱਸ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾਉਹ ਹੀ ਹਾਲ ਅਜ ਸਾਡੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਨੇ ਤੇ ਬਹਿਸਬਾਜੀ ਤੇ ਖਹਿਬਾਜੀ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਲਮ ਹੀ ਬਣਾਂ ਰਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾ ਸੱਦਾ ਹੈ ਆਉ ਜਿਸਦੀ ਚਾਹੋ ਟੰਗ ਖਿਚੋ ਪੂਰੀ ਛੂਟ ਹੈ ਸਾਡੇ ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਦਵਾਨ ਰੋਜ ਇਸ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਖਹਿਬਾਜੀ ਕਰਦੇ ਤੇ ਨਿਤ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖਤਾਂ ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਪਣੇ ਲਿਖੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨਾ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਗਲ ਲਈ ਏਡਿਕਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਹੈ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਇਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕੇ ਕਲ ਫਲਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਫਲਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਹੀ ਹੈ ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਖੋਜ?


ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ  ਵੇਖਿਆ ਗਇਆ ਹੈ ਕੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਹੋ ਜਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕੇ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੈਂ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਜਾਇਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ  ਹੀ ਕੌਮ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾ ਚੁਕੀ ਹੈਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਂਉਦੀ ਕੀ ਉਨਾਂ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੇਵਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁਦਿਆਂ  ਤੇ ਹੀ ਜਨਤਕ ਰੂਪ ਵਿਸ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰਨਾਂ ਹੀ ਕਿਉ ਹੈ?


ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਇਕ ਲਕੀਰ ਖਿਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਹੀ ਅਖੀਰਲਾ ਚੱਚ ਹੈ ਦੂਜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵਡੀ ਲਕੀਰ ਖਿਚ ਕੇ ਕਹੀੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਅਖੀਰਲਾ ਸੱਚ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਇਕ ਤੀਜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਆ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਕੀਰਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁਣ ਦਸੋ ਤੁਸੀ ਸੱਚੇ ਕੇ ਮੈਂ ਸੱਚਾ ?ਅਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹੋ ਜਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਿਤੇ ਗਏ ਨਿਰਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਂ ਕੇ ਗਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਕੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੋਟ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਦੇ ਹਨ ਕੇ ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਖੋਜੀ ਹਨਜਦ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਵੀਚਾਰ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਿਤੇ ਨਿਰਣੈ ਨਾਲੋਂ ਉਪਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਅਜੋਕੇ ਲਿਖਾਰੀਆ ਦੀ ਇਹ ਹੀ ਹਾਲਤ ਨਜਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈਕੋਈ ਜੂਨਾਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਪਇਆ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਅਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੇ ਹੀ ਬਹਿਸ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਾਵਲਾ ਹੈ ਕੌਮ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹਿਆਂ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ?


ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂ?  ਜੋ ਕੌਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹੈਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੇ ਕਾਬਿਜ ਬੁਰਛਾਗਰਦਾਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਵਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਸ਼ਰੀਕ ਸਕਤਰੇਤ ਨਾਮ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਤਖਤ  ਤੋਂ ਕਿਵੇ ਖਹਿੜਾ ਛੁਟੇਗਾ, ਇਸ ਵਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਊ ਨਹੀਂਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਜਿਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ , ਇਸ ਵਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂ?ਦੋ ਤਖਤਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਵਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਂਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂ? ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਰਾਹੀ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੇ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਬ੍ਰਾਂਹਮਣ ਕਾਬਿਜ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾਂ ਛੁੜਾਉਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?ਕੌਮ ਦੇ ਪੰਥ ਦਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਬੁਰਛਾਗਰਦ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਛੇਕ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਪੰਥ ਦਰਦੀਆਂ ਦੀ ਜੁਬਾਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾਂ ਚਾਂਉਦੇ ਨੇ ਇਸ ਵਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂ? ਬਿਰਦ ਬੀੜਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਸਤ ਲਿਖਤ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਸਾੜੀਆਂ ਜਾ ਚੁਕਿਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਖੇਡ ਹਲੀ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਲ ਕਿਸੇ ਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?


27 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬੇਕਸੂਰ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਜੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲ ਕੋਠਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪਏ ਬੁਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਨਾਂ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਬਾਦ ਤੇ ਅਜਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂ?ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਚੇਹਰੇ ਤੋ ਦਾੜ੍ਹਾ ਤੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੱਗ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਪਤਿਤਪੁਣੇ ਦੀ ਅਗ ਵਿੱਚ ਢਕੇਲ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਹੈ? ਸਾਡਾ ਉਧਰ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂਕੌਮ ਦੀ ਨਵੀ ਪਨੀਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿਨ ਜਰੂਰੀ ਗਗਿਆਂਗੁਰਮੁਖੀ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਹੈ , ਇਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਪਾਸੇ ਲਿਖਣ ਤੇ ਕਿਉ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ , ਇਸ ਵਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂਸਾਂਝੀ ਵਾਲਤਾਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੀੰਦੂਕਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਉ ਨਹੀਂ? ਇਹੋ ਜਹੇ ਹਜਾਰਾਂ ਮੁੱਦੇ ਹਨ,  ਜੋ  ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਅਸੀ ਹਲੀ ਅਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੇ ਹੀ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ  ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਰੱਬੀ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਕਾਬਿਜ ਬੁਰਛਾਗਰਦਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਹੀ ਖਹਿੜਾ ਛੁੜਾ ਲੈਣ ਦੇ ਹਲੂਣੇ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂਕੀ ਇਹ ਹੀ ਹੈ ਸਾਡੇ ਸੁਚੇਤ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਫਰਜ


ਮੇਰੀ,  ਕੌਮ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਤਬਕੇ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲੇਖ ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਾਰਥਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਹ ਉਨਾਂ ਮੁਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਨਾਂ ਕਰਨ ਜਿਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੌਮ ਡੁਬ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਸੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੇਲਦੀ ਹੈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਕ ਥਾਮ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ  ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇਜੇ ਮਲੇਰੀਆਂ ਫੇਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਪੋਲੀਉ ਦੀ ਦਵਾਈ ਪਿਆਈ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਘਟਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀਜੇ ਡਾਕਟਰ ਆਪ ਹੀ ਬਹਿਸਬਾਜੀ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਣ, ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਕਹੇ ਕੇ  ਮੇਰੀ ਲਿਖੀ ਦਵਾਈ ਸਹੀ ਹੈ ਦੂਜਾ ਕਹੇ ਮੇਰੀ ਲਿਖੀ ਦਵਾਈ ਸਹੀ ਹੈ ਤੇ ਰੋਗੀ ਨੇ ਤੇ ਤੜਫ ਤੜਫ ਕੇ ਮਰ ਹੀ ਜਾਂਣਾਂ ਹੈ, ਭਾਵੇ ਸਾਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਇਆ ਹੋਵੇ


ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਾਗਰੂਕ ਲਿਖਾਰੀ ਤਬਕਾ ਜੋ ਅਪਣੀ ਕਲਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੌਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਪਣੇ ਫਰਜ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਤੇ ਉਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਅਵੇਯਰ ਕਰੇ ਜੋ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਿਘਾਰ ਵਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ ਅਪਣੀ ਗਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਸੀ ਖੀੰਚਤਾਨ ਨਾਲ ਕੌਮ ਦਾ ਕੋਈ ਭਲਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ  ਉਹ ਵੈਬ ਸਾਈਟਾਂ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੇਗਜੀਨਾਂ ਵੀ ਵਧਾਈ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਿਜੀ ਬਹਿਸਬਾਜੀ ਨੂੰ ਪਬਲਿਸ਼ ਨਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਚੁਕੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਚਰਚਾ ਅਤੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ


ਭੁਲ ਚੁਕ ਲਈ ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ ਹਾਂ ਜੀ
ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਵੇੜ੍ਹੇ ਦਾ ਕੂਕਰ
ਇੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ,
 ਕਾਨਪੁਰ

29 July 2015


-: ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਨਪੁਰ

ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਨਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਫਲਾਂ ਸ਼ਬਦ "ਗੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ" ਹੈ ਤੇ ਫਲਾਂ ਬਾਣੀ "ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ " ਹੈ। "ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ" ਇਥੋਂ ਤਕ ਹੈ, ਜਾਂ "ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ" ਇਥੋਂ ਤਕ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਨਵੀਂ ਪਨੀਰੀ ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਦੀਆਂ ਗੂੜ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਖਣ ਲਈ ਇਹੋ ਜਹੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਨਾਂ ਉਲਝਾ ਕੇ ਰਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਗੁਰਮਤਿ ਨੂੰ ਡੂੰਗੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਾਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਫਜੂਲ ਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਕਰਦੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 20 -22 ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੌਜੁਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਗੁਰਮਤਿ ਮਾਰਤੰਡ" ਸਮਝਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਅਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਰਬਲੋਹ ਦੇ ਕੜੇ ਅਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਛੇਦਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਕੇਸਕੀ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚੂੜਾਂ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ, ੳਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਬਾਰੇ, ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਗਾਤਰੇ ਬਾਰੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਅਤੇ ਨਾ ਖਾਣ ਬਾਰੇ ਆਦਿਕ ਛੋਟਿਆਂ ਛੋਟਿਆਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹਿਸਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀਰ ਅਕਸਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਕ ਨੌਜੁਆਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਮੇਰੇ ਆਫਿਸ, ਮਿਲਨ ਲਈ ਆਇਆ। ੳਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਫਜੂਲ ਦੇ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ੳਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹਿਆ।
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਤੇ ਘਰੋਂ ਹੀ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਆਏ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਬੋਲ ਪਏ, "ਵੀਰ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਪਾਈ ਹੈ ਉਹ ਇਕ "ਕਕਾਰ" ਨਹੀਂ ਹੈ? (ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਸ ਇਥੇ ਦਸ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਾਸ ਜੋ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਂਟ ਦੀ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਾਤਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।) ਦਾਸ ਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ, "ਜੇ ਵੀਰ ਇਹ ਕਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਫੌਰਨ ਬੋਲੇ ਕਿ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ?" ਮੈ ਹਸਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਆ ਵੀਰੋ ! ਮੈਂ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ" ਦੇ ਨਿਯਮ (ਸ) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ".. ਕਿਰਪਾਨ ਗਾਤਰੇ ਵਾਲੀ।"
ਲੇਕਿਨ ਵੀਰੋ ਇਕ ਗਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਉ ਕਿ, ਵੱਡੀ ਕਿ੍ਪਾਨ ਜੋ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦਾ ਅਖੌਤੀ ਜੱਥੇਦਾਰ ਵੀ ਫੜੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਗਾਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਉਹ ਕ੍ਰਿਪਾਨ "ਕਕਾਰ" ਨਹੀਂ? ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫੌਰਨ ਬੋਲੇ "ਨਹੀਂ ਵੀਰ ਜੀ, ਜਿਸ ਕਿ੍ਪਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਪਾਨ "ਕਕਾਰ" ਨਹੀਂ, ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਭਰੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਬਸ ਹੁਣ ਇਹ ਗਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਕਹਿਆ ਜੇ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਜੋ ਪੰਥ ਦੋਖੀ ਤਾਕਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂਹੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਗਾਤਰੇ ਵਾਲੀ ਛੋਟੀ ਕਿਰਪਾਨ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ "ਕਕਾਰ" ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕਕਾਰ ਨਹੀਂ! ਇਹ ਹੀ ਤਾਂ ਪੰਥ ਦੋਖੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਤਸੱਲੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹੋ, ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ" ਵਾਲੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਿ * ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ"।
ਵੀਰੋ ਸ਼ਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਦਾ। ਦਾਸ ਦੀ ਇਹ ਗਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਅਵਾਜ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿਚ.....ਤਾਂ ....ਲਿਖਿਆ ... ? ਦਾਸ ਨੇ ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੋਧਣ ਅਤੇ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਲ ਅਸੀਂ ਕਦੀ ਜੋਰ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਤਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਫਜੂਲ ਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵ੍ਰਤਾਂਤ ਇਥੇ ਇਸ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਸਾਡੀ ਨਵੀਂ ਪਨੀਰੀ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦਾ ਵੀ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੜਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜੱਥੇ ਵਾਲੇ ਮਰਨ ਮਾਰਨ 'ਤੇ ਉਤਾਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਥੇ "ਮੂਲ ਮੰਤਰ", ਅਤੇ "ਗੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ" ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਆਉ ਉਸ ਵਲ ਤੁਰਦੇ ਹਾਂ।

ਮੂਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੜ, ਕਰਤਾਰ, ਰੱਬ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ (Origin) ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁਪਤ ਗੱਲ (ਭੇਦ), .....ਵਿਚਾਰ, ਸਲਾਹ, ਮਸ਼ਵਰਾ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼। ਅਰਥਾਤ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੋ ਉਸ ਮੂਲ (ਕਰਤਾਰ) ਦੇ ਭੇਦ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ "ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ", ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਿਤਾ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰੰਕਾਰ ਕਰਤੇ ਦੇ ਭੇਦ (ਗੁਪਤ ਬਾਤ) ਬਾਰੇ ਅਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਅਰਥ ਮੁਤਾਬਿਕ ਤਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਬਾਣੀ ਹੀ "ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ" ਹੈ। ਜੋ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਉਹੀ "ਗੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ" ਵੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਬਹਿਸ ਕਿਸ ਲਈ, ਕਿ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਹੈ?

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰਿ ਮੰਤ੍ਰੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ॥ ਕੇਵਲ ਨਾਮੁ ਰਿਦ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇਆ ॥੪॥੪੨॥੧੧੧॥ ਅੰਕ 188
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ (ਅਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ) ਦ੍ਰਿੜ ਕੀਤਾ। (ਤਾਂ) ਇਕ (ਕਰਤਾਰ) ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸ ਗਇਆ।

ਜਾ ਕਉ ਗੁਰੁ ਹਰਿ ਮੰਤ੍ਰੁ ਦੇ ॥ ਸੋ ਉਬਰਿਆ ਮਾਇਆ ਅਗਨਿ ਤੇ ॥੩॥ ਅੰਕ 211
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ, ਹਰਿ (ਕਰਤਾਰ) ਦਾ ਭੇਦ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਇਆ ਰੂਪੀ ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਮੰਤ੍ਰੁ ਚਿਤਾਰਿ ॥ ਸੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ਸਾਚੈ ਦਰਬਾਰਿ ॥੪॥੩੨॥੧੦੧॥ ਅੰਕ 186

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਿਤੇ "ਉਪਦੇਸ਼" ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਅਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਰ। ਉਸ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਦਰਬਾਰ (ਇਸ ਮਨ) ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜਾ ਤੂੰ ਤੁਸਹਿ ਮਿਹਰਵਾਨ ਤਾ ਗੁਰ ਕਾ ਮੰਤ੍ਰੁ ਕਮਾਹਿ ॥ ਜਾ ਤੂੰ ਤੁਸਹਿ ਮਿਹਰਵਾਨ ਤਾ ਨਾਨਕ ਸਚਿ ਸਮਾਹਿ ॥੧॥ ਅੰਕ 518

ਜਿਸ ਤੇ ਉਹ ਮਿਹਰਵਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ: ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (ਹੇ) ਮੇਹਰ ਦੇ ਦਾਤੇ ਜਿਸਤੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਚੁ ਮੰਤ੍ਰੁ ਤੁਮਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ॥ ਸੀਤਲ ਪੁਰਖ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਸੁਜਾਣੀ ॥੨॥ਅੰਕ 562

ਮੇਰੇ ਵੀਰੋ ! ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਹ ਦਰਸਾਂਉਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ" ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਬਾਣੀ ਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ "ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ" ਅਤੇ "ਗੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ" ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਬਾਣੀ ਹੀ "ਗੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ " ਜਾਂ "ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ" ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਪੰਗਤੀ "ਗਰੂ ਮੰਤ੍ਰ" ਹੈ

25 July 2015




   (ਇਕ ਵਿਅੰਗ)
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਾਨਪੁਰ

ਕੇਂਟ ਵਾਲੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਅਣਖੀ ਮਿਲ ਗਇਆ । ਵੈਸੇ ਵੀ ਉਹ ਸੈਰ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਰਦਾ ਘੱਟ, ਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਬੁਹੁਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ । ਮੈ ਉਸ ਨਾਲ ਥਕ ਕੇ ਪਾਰਕ ਦੀ ਬੈੰਚ ਤੇ ਬਹਿ ਗਇਆ। ਇਧਰ ਉਧਰ ਦੀਆ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਚਾਲ ਪੁਛਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਕੋਲ ਮੂਹ ਲਿਆ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਵੀਰਾ ਜੀ, ਕੋਈ "ਡਿਗਰੀ" ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਨਵਾਉਣੀ ? ਕੋਈ ਅਵਾਰਡ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੇ ਚਾਹੀਦਾ ?ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁਛਿਆ ਵੀਰਾ, ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਲਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੋ ਨੰਬਰੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਸਾਂਝ ਭੁਜਾਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੀ ਗਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ? ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੁਖਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਤੁੰ ਕੇੜ੍ਹੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੀ ਗਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ? ਬੁਡ੍ਹੇ ਵਾਰੇ ਹੁੰਣ ਮੈਨੂੰ ਕੇੜ੍ਹੀ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ?

ਅਣਖੀ ਅਪਣੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਵੀਰਾ ਜੀ ਹੱਲੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਨੀ ਕੁ ਉਮਰ ਹੋ ਗਈ ? ਕੀ ਤੁਸੀ ਫਖਰੇ ਕੌਮ ਨਾਲੋ ਵੱਧ ਬੁਡ੍ਹੇ ਹੋ ? ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨਾਂ ਕੁਝ ਕੰਨੋਂ ਸੁਣੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਕੁਝ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਹਲੀ ਬਿਨਾਂ ਐਨਕ ਦੇ ਲਿਖੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ? ਮੱਕੜ ਨਾਲੋਂ ਤੁਸੀ ਬਹੁਤੇ ਬੁਡ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਕੀ ? ਉਸ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰੀਸ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਤਾਂ ਤੁਰਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਹੱਲੀ ਦੋ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰੋਜ ਸੈਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ? ਪਿਪਲੀ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਕੀ ਤੁਸੀ ਬਹੁਤੇ ਵਡੇਰੇ ਹੋ ? ਉਸ ਦਾ ਢਿਡ ਤਾਂ ਤੰਦੂਰ ਵਾਂਗੂ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਆ ਗਇਆ ਹੈ, ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਹੱਲੀ ਠੀਕ ਠਾਕ ਦਿਸਦੇ ਹੋ।

ਅਣਖੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗਲ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਲ ਵਾਲੀ ਅਖਬਾਰ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਕੜ ਨੂੰ "ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਡ " ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਛੱਪੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਨੇ ਅਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਭੜਾਸ ਕਡ੍ਹਣ ਲਈ ਹੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਛੇੜੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਕਿਫ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਮਜਾਕੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹਾ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਉਸਦਾ ਅਣਖੀਲਾ ਸਿੰਘ ਹੈ , ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਖੀ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਅੰਜਾਨ ਬਣਦਿਆਂ, ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਮੂਹ ਬਣਾਂ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ, "ਵੀਰਾ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਕਿੱਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੂੰ ? ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੱਜ ਦਾ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ ? ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਹੇ ਬੰਦਿਆ ਦੀ ਗਲ ਕਰਕੇ ਮੂਡ ਖਰਾਬ ਨਾਂ ਕਰਿਆ ਕਰ। ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਤੁਲਨਾਂ ਤੂੰ ਇਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ?

ਨਹੀਂ ਵੀਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਕਲ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਧੂਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਲ ਕੇ ਡਿਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਰਹੇ ਨੇ। ਬਾਦਲ ਵੀ ਲੈ ਗਇਆ "ਫਖਰੇ ਕੌਮ ਦਾ ਅਵਾਰਡ", ਮੱਕੜ ਵੀ ਲੈ ਗਇਆ "ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ" ਦਾ ਅਵਾਰਡ। ਉਹ ਦੋ ਟਕੇ ਦਾ ਧੂੱਮਾ ਵੀ ਲੈ ਆਇਆ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਡ .....ਗਲ ਪੂਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਧੂੰਮੇ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿਨ ਚਰਿਤ੍ਰੋ ਪਾਖਿਯਾਨ ਵਾਲੀ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕਡ੍ਹ ਮਾਰੀਆਂ । ਸੀਤਾਰਾਮ ਰਾਧੇ ਸਿਆਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ......ਨੀਲਧਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਬੜਾ ਗਲੇਮਰਸ ਅਵਾਰਡ ਲੈ ਗਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ "ਰਾਜਾ ਜੋਗੀ" ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਇਆ ਹੈ। ਗਲ ਕਰਦਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਵੇਰੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤਿਨ ਹੋਰ ਵੀਰ ਅਣਖੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਣ ਖਲੋਤੇ ਸੀ। ਅਣਖੀ ਜਿਥੇ ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੋਚਕ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਣ ਲਈ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

ਮੈਂ ਹਲੀ ਵੀ ਅਨਜਾਣ ਬਣਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, "ਵੀਰਾ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹੈ ਕਿ, ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਹਨ । ਲੇਕਿਨ ਵੀਰਾ ਅਵਾਰਡ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਪੰਥਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਨੇ ਕੇੜ੍ਹੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕੌਮ ਲਈ, ਜੋ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ?

ਅਨਣਖੀ ਅਪਣੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਤੁਸੀ ਇਨੇ ਭੋਲੇ ਨਾਂ ਬਣੋ, ਵੀਰਾ ਜੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਮ ਲਈ ਇਨਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ? ਇਸ ਸਿਆਸਤ ਦਾਨ ਨੇ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਵੇਲੇ ਹੱਥ ਖੜੇ ਕਰ ਕੇ ਮਿਲਟਰੀ ਦੀ ਜੀਪ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਅਪਣੀ ਜਾਣ ਬਚਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਨਪ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ? ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੱਚ ਗਇਆ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜੇੜ੍ਹੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਅਤੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰਾ ਅਮਲਾ ਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਤਕ ਨਹੀਂ ਲਗਣ ਦਿੱਤੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਂ ਪੂਜਨੀਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਮਰਜੀਵੜੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਦੀ ਨਜਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਨੇ। ਸ਼ੱਕੀ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲੇ ਧੂੱਮੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਂ ਸਿਆਸੀ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਾਂ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਕਤਲ ਕਰਵਾਇਆ । ਇਹ ਆਏ ਦਿਨ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਬੇੜਾ ਗਰਕ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਵਾਂਗ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਥ ਦਰਦ ਹੋਰ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੇਰੇ ਵੀਰੋ ? ਇਸ ਦਾ ਦੇਣਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਕੌਮ । ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾਂ ਸੀ ਤੁਸੀ "ਫਖਰੇ ਕੌਮ ਦਾ ਅਵਾਰਡ" ? ਹੈਂ ਕੋਈ ਇਸ ਤੋਂ ਕਾਬਿਲ ਬੰਦਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ?


ਮੈਂ ਮੁਸਕੁਰਾਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, ਅਣਖੀ ਵੀਰਾ ਚੱਲ ਉਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸਤ ਦਾਨ ਹੈ, ਮੱਕੜ ਨੇ ਕੇੜ੍ਹੀ ਤਲਵਾਰ ਜਾਂ ਤੋਪ ਚਲਾਈ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਜਿਤਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਡ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ।

ਮਕੜ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁੱਛਾ ਤਣ ਗਈਆਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਵੀਰਾ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਂਣਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਜਾਕ ਨਾਂ ਬਣਾਂ। ਮੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, "ਵੀਰਾ ਤੇਰੀ ਗਲ ਠੀਕ ਹੈ , ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਂਣਦਾ ਹਾਂ, ਲੇਕਿਨ ਤੇਰੇ ਮੂਹੋ ਸੁਨਣ ਦਾ ਮਜਾ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ ।ਫਿਰ ਇਹ ਵੀਰ ਵੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਗਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਨਣ ਲਈ ਹੀ ਤਾਂ ਖੜੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਣਖੀ ਬੋਲਿਆ, "ਵੀਰਾ, ਅਪਣੇ ਮਾਲਿਕ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਦੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਅਜੋਕੇ ਸਮੈਂ ਅੰਦਰ ਦੂਜੀ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਜਿਵੇ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਵੇ ਹੀ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਅਪਣੇ ਮਾਲਿਕ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੇ ਡਾਲਰ ਕਾਲੇਜਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸਲੇਬਸ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਇਕਸਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਹੁਣ ਇਕ 90 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ 70 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਸੱਤ੍ਹਰ ਬੱਹਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਇਹ 90 ਵਰਿਆ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ ਇਸਨੇ ਤੁੜਵਾ ਦਿਤਾ । ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਡਿਉੜ੍ਹੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਰਵਾਜੇ ਕਬਾੜ ਵਿੱਚ ਤੁੜਵਾ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿਤੇ। ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਲੇਰ, ਅਤੇ ਆਪਹੁਦਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਥੋਂ ਮਿਲੇਗਾ? ਇਹੋ ਜਹਿਆ ਬਲਿਦਾਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦੁਰੀ ਅਤੇ ਕੌਮ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਜ ਤਕ ? ਇਸ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰੀਸ ਭਾਵੇ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰ ਦੀ ਟੰਕੀ ਦਾ ਪੇਟ੍ਰੋਲ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਮੁਕਦਾ । ਇਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 2 ਕਰੋੜ ਦਾ ਪੇਟ੍ਰੋਲ ਖਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਥੇ ਮਿਲਣਾਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਇਕ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਨਾਂ ਪੇਟ੍ਰੋਲ ਖਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਗਿਨਿਸ ਬੁਕ ਆਫ ਰਿਕਾਰਡ' ਵਾਲੇ ਲਭ ਰਹੇ ਨੇ,ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਪਦਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੇ ਇਹ ਗਲ ਦੱਬੀ ਘੁੱਟੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਂ ਦੇਂਦੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾਂ ਸੀ।

ਜੁਗਿੰਦਰ ਨੇ ਚੁਟਕੀ ਲੈੰਦਿਆ ਅਣਖੀ ਨੂੰ ਉਕਾਸਾਇਆ ਤੇ ਕਹਿਆ "ਅਣਖੀ ਵੀਰਾ ਉਹ ਤੀਜਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ "ਰਾਜਾ ਜੋਗੀ" ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ?

ਅਣਖੀ ਬੋਲਿਆ , ਵੀਰਾ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਹੇ ਸੰਤ, ਬ੍ਰ੍ਹਮਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਰਖ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ. ਵਾੜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਦੇ ਨੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਕਰਤਾਰ ਹੀ ਜਾਂਣੇ । ਇਸ ਧੂੱਮੇ ਨੂੰ 15 ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਣ ਜਾਂਣਦਾ ਸੀ? ਇਸ ਦਾ ਕੌਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ? ਧੂੱਮੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਾਖੀਆਨ ਵਾਲੇ ਗੰਦੇ ਗੰਦੇ ਫੱਕੜ ਤੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ .......ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਇਹ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੌਮ ਦੇ ਵੇੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਥੋਂ ਆਣ ਡਿਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਤ ਨਾਮ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਬਣ ਕੇ ਕੌਮ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲ ਤਕ ਰਾਧੇ ਸਿਆਮ, ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ , ਇਕ ਨੀਲੀ ਜਹੀ ਲੀਰ ਬਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਬੂਬਨਾਂ ਕੌਮ ਦੇ ਵੇੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੀ "ਚੱਨ ਤੋੜਾਂ ਲਾ ਕੇ "ਰਾਜਾ ਜੋਗੀ" ਬਣਾਂ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਇਆ । ਧੁੰਮੇ ਨੇ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸੋਧਿਆਂ, ਹੁਣ ਇਸ ਨੀਲੀ ਲੀਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੀ ਸੋਧਨਾਂ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪਟਨੇ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਇਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਿਰਪਾ ਭਰਿਆ ਹੱਥ ਹੈ।

ਕੋਲ ਹੀ ਖੜੇ ਇਕ ਵੀਰ ਨੇ ਮਜਾਕ ਕਰਦਿਆਂ ਅਣਖੀ ਨੂੰ ਕਹਿਆ  "ਤੂੰ ਉਲਟਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਣਖੀ ਵੀਰਾ, ਇਸ ਉਤੇ ਇਂਨਾਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦਾ ਹੱਥ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਨਾਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਉਤੇ ਪੀਪਲੀ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਇਹ ਥਾਈਲੈੰਡ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦਾ "ਰਾਜਾ" ਹੈ, "ਜੋਗੀ" ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਉ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆਂਉਦਾ।ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਕੇ ਇਕ ਤਖਤ ਦੇ ਜਫੇਮਾਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਣ ਰਹੇ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪੈਸਾ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਲ ਅਥਾਹ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ, ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸੋਨਾਂ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ । ਜੱਫੇਮਾਰ ਤਾਂ ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਮਗਰ ਜੀਭ ਕਡ੍ਹ ਕੇ ਪੂੰਛ ਹਿਲਾਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਇਨਾਂ ਨੇ ਅਵਾਰਡ ਪਿਪਲੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਇਮਲੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾਂ ? ਪਟਨੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮੇਹਰਬਾਨ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ "ਰਾਣੀ ਮਾਤਾ" ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ "ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਤੱਖਤ ਪਟਨਾਂ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਵੀ ਦਿਤਾ ਹੈ ? ਕਲ ਨੂੰ ਇਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਨਵੇ ਲਿਖਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੀਲ ਧਾਰੀ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਣਾਂ ਦੇਣਾਂ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਸਨੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾਂ ਹੈ ? ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਤੋਂ ਨੀਲੇ ਦੀ ਨਸਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਘੋੜਾ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਸਤਕਾਰਿਆ ਹੈ ?

ਉਸ ਵੀਰ ਦੀ ਇਹ ਗਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਣਖੀ ਜਾਂਣ ਲਈ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਤੇ , ਤੁਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, "ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੁੰ ਵੀਰਾ। ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗਲ ਹੈ , ਇਨਾਂ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇ ਮੋਟਾ ਲਿਫਾਫਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਸੇਲ ਲਗੀ ਹੈ, ਵੀਰਾ ਸੇਲ, ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਦਰੀਆਂ, ਬਾਲਟੀਆਂ , ਬਾਟੇ, ਰੁਮਾਲੇ, ਚੰਦੋਏ, ਢੋਲਕੀਆਂ, ਚਿਮਟੇ, ਗੋਲਕਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਕੌਮ ਜੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਵੇਸ੍ਹਲੀ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਨੇ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਵੇਚ ਖਾਂਣਾਂ ਹੈ । ਇਨਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ।

ਅੱਜ ਅਣਖੀ ਮਜਾਕੀਆ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਉੱਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਥ ਦਰਦ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਟ ਕੁਟ ਕੇ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਨੀਆਂ ਵੀ ਗਲਾਂ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾਂ ਕੋਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਿਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫਤਿਹ ਬੁਲਾਈ ਤੇ ਅਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਲੇਕਿਨ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਮੰਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਤਕ ਉਤਰ ਗਈਆਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਲੂਣਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸੀ.... ਕੌਮ ਜੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਵੇਸ੍ਹਲੀ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਨੇ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਵੇਚ ਖਾਂਣਾਂ ਹੈ ......।

22 July 2015




ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਾਨਪੁਰ

ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਇਹ ਦੇਣ ਹੈ ਕਿ, ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖੋਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੁਹਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਕ "ਆਪਣਾ ਘਰ" ਹੋਵੇ। ਵੱਡਾ ਨਾ ਸਹੀ, ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਕਹਿ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ "ਮੇਰਾ ਘਰ" ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਚੱਲੇ। ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਬੰਗਲਾ ਭਾਵੇ ਕਿੰਨਾਂ ਹੀ ਵਡਾ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਿਉ ਨਾਂ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਦਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਘਰ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਚੀਜ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੀ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਅਪਣੇ ਹੋਣ। ਅਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਸੁਫਨਾਂ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਜਰੂਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ, ਉਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਜਮੀਨ ਦਾ ਇਕ ਟੁਕੜਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਸੁਫਨਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਸਿਰਜਨ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ "ਹੋਮ ਲੈਂਡ"। ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਹ ਅਪਣੇ ਸੁਫਨਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਜਮੀਨ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਇਕ ਅਜੀਬ ਜਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਹੱਲੀ ਉਸ ਉਪਰ ਉਸਦੇ ਸੁਫਨਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਨਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹੋ ਜਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬੰਦੇ 'ਤੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਮਕਾਨ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਇਕ "ਪਲਾਟ" ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਆਂਉਦਾ ਹੈ।

ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖੂਨ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ, ਕਤਰਾ ਕਤਰਾ ਕਰ ਕੇ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਵੀ , ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੂੰਦਾ ਹੈ , ਕਿਉਕਿ ਉਸਦੇ ਬਦਲੇ ਅੱਜ ਉਸ ਕੋਲ, ਅਪਣੇ ਸੁਫਨਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ, ਅਪਣੀ "ਹੋਮ ਲੈਂਡ"। ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੁਮਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਅਪਣੀ ਵਖਰੀ ਹੋਂਦ, ਅਡਰੀ ਪਛਾਣ, ਆਪਣੀ ਵਖਰੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਦੀ ਨਿੱਘ ਮਾਨਣ ਦਾ ਸੁੱਖ। ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ, ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ "ਹੋਮ ਲੈਂਡ" ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ, ਰੋਕ ਟੋਕ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਾਇਦੇ, ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਆਜਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਘਰ ਨੂੰ ਬਨਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਅਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਇਹ ਘਰ ਬਨਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ "ਹੋਮ ਲੈੰਡ" ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲੈਣ, ਉਸ 'ਤੇ ਇਕ ਮਕਾਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਉਸ ਹੋਮ ਲੈਂਡ ਤੇ ਉਹ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਮਕਾਨ ਬਨਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਅਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਘਰ ਬਨਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। "ਮਕਾਨ" ਅਤੇ "ਘਰ" ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਮਕਾਨ ਨਾਲ ਘਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਜਦਕਿ ਘਰ ਉਸ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਜੀਅ ਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਬਦਹਾਲ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ?

ਜ਼ਮੀਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲੈਣਾ, ਉਸ ਉਤੇ ਇਕ ਮਕਾਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ 'ਪਰਿਵਾਰ' ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਕਾਨ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਕਿਉ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਇਹੋ ਜਹਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਜੀਅ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਣ। ਇਕ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਸਭਿਆਚਰਕ ਕਰਣੀ ਵਾਲੇ, ਮਜਬੂਤ ਏਕੇ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸੂਝਬੂਝ ਦੇ ਧਾਰਣੀ ਅਤੇ ਏਜੂਕੇਟੇਡ ਹੋਣ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੁੱਖ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਸਮਝਣ। ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਰ ਬੰਦਾ ਇਹੋ ਜਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਉਸਾਰਿਆ ਘਰ ਇਕ "ਆਦਰਸ਼ ਘਰ" ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਜਿਸ ਘਰ ਦੇ ਜੀਅ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋਣ, ਪਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਰਹਿਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਭੁਲ ਚੁਕੇ ਹੋਣ। ਅਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਕਿਫ ਨਾ ਹੋਣ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਹੋਣ। ਉਹ ਬੰਦਾ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਘਰ ਕਿਸ ਲਈ ਬਨਾਉਣਾ ਹੈ? ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਪਣਾਂ ਇਕ ਘਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਫਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕਾਰਣ ਇਹ ਕਿ ਜੇ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ, ਕਲਿਹ ਤੇ ਲੜਾਈ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਜੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮੰਨਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵੀ ਨਰਕ ਬਣ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਗਲ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਉਸ "ਘਰ" ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਅ ਐਸੇ ਹੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇੱਨ੍ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਉਹ ਘਰ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਵਿਚ ਏਕਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਂਡੀ ਗੁਆਂਡੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੇਤੀ ਵਰਗਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਆਪਣੇ ਘਰ" ਦਾ ਸੁਫਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੀਰੋ ! ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਹੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਵੀਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ "ਕਿਸ ਬਿਧ ਰੁਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ" ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਦਰਦ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਈ, ਆਪਣੀ "ਹੋਮ ਲੈੰਡ", ਜੋ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਦੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਤਕ ਫੈਲੀਆਂ ਸਨ.... ਕਾਸ਼ ! ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਸਕੇ ਹੁੰਦੇ, ਮੁੜ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ "ਹੋਮ ਲੈਂਡ" ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਲਹੂਵਾਲੀਆ ਵਰਗੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ "ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ" ਅਸੀਂ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕੇ। ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ "ਆਲਾ ਸਿੰਘ" ਵਰਗੇ ਸਿਆਸਤ ਦਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਣੀ ਹੋਮ ਲੈਂਡ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਦੀ ਫਿਕਰ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕੌਮ ਦੀ ਹੋਮ ਲੈਂਡ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਗੱਦਾਰ ਸਿਆਸਤ ਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਪਣੀ ਕੌਮ ਦਾ ਰਹਿਬਰ ਸਮਝਿਆ। ਕੌਮ ਦੀ ਬੇੜੀ ਦੀ ਪਤਵਾਰ ਉਨਾਂ ਗੱਦਾਰ ਮੱਲਾਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਡੋਬਣ ਦੀ ਫਿਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਕੌਮ ਦੇ ਫਿਕਰ ਮੰਦੋ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਵੀਰੋ! ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸੇ ਸੋਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਹਿ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ ਕਿ, ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਅਪਣੀ ਵਖਰੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਅਪਣੀ ਸੁਰਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਿਜੀ ਘਰ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਸੁਫਨਾ ਵੇਖਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਫਨਾਂ ਹੀ ਕਿਉਂ, ਉਸ ਸੁਫਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਘਰ ਨੂੰ ਬਨਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਿਨਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਘਰ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਨੂੰ ਵਸਾਉਗੇ ? ਜਮੀਨ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਉਗੇ, ਮਕਾਨ ਵੀ ਉਸਾਰ ਲਵੋਗੇ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਨੂੰ "ਘਰ" ਕੇੜ੍ਹੇ ਜੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਗੇ?

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਅੰਗ ਉਸਦਾ ਨੌਜੁਆਨ ਤਬਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਨੌਜੁਆਨ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਡੀਆਂ ਜੜਾਂ 'ਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਚਲਾਇਆ ਗਇਆ। ਬੱਚਿਆਂ ਖੁੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਵਾਨੀ, ਜੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲ ਕੋਠਰੀਆਂ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਗੱਦਾਰ ਸਿਆਸਤ ਦਾਨਾਂ ਨੇ, ਕੌਮ ਦੇ ਉਨਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਗੱਦੀਆਂ ਦੁਆਣ ਲਈ, ਕੌਮ ਦੇ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਬਿਪਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਾ ਦਿਤਾ। ਇਕ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਨੌਜੁਆਨ, ਨੀਮ ਪਾਗਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਸੋਚਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮੈਂ ਆਪ "ਸਿਫਤੀ ਦੇ ਉਸ ਘਰ" ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਚਾਹ ਦੇ ਢਾਬਿਆਂ 'ਤੇ, ਸ਼ਿਖਰ ਦੁਪਿਹਰੇ, ਅਫਿਮ ਅਤੇ ਸਮੈਕ ਵਿਕਦੀ ਵੇਖੀ ਹੈ। ਇੱਨੇ ਨੌਜੁਆਨ ਮੈਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਜਿੰਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕਿਆਂ, ਪੱਬਾਂ ਅਤੇ ਲਚਰ ਗਇਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਲਦੇ ਵੇਖੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਦਾ "ਰੋਲ ਮਾਡਲ" ਹੁਣ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ, ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਤਾਂ ਹੁਣ ਪਤਿਤ ਬਹਿਰੂਪੀਏ  ਲਚਰ ਗਾਇਕ ਹਨ।

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦ੍ਰਖਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਛਾਂ ਥੱਲੇ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਨਿਘ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੇਧ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜ ਅਣਖ ਅਤੇ ਸਵੈਮਾਨ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਜਿਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੋੜ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਇਕ ਕੱਚਾ ਅਤੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਛੇਕਾਂ ਵਾਲਾ ਛੱਤ, "ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛਾਅ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਕਦੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਡਿਗ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਪਰਵਾਦ ਅਤੇ ਪਤਿਤ ਪੁਣੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੱੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਨਿਰਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਖਸ਼ੇ ਕੇਸ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਏ ਗਏ ਨੇ। ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਭਈਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਣਾਂ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਪਣੇ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਖਰੀਦ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਚੰਡੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਕਥਾ, ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ, ਸ਼ਨਿਸ਼ਚਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹੀ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖਰੀਦ ਦਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਬਲਾ ਹੈ ? ਜਿਸਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਅਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ 27 ਕੀਮਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਕੌਮ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿਤੇ ਸਨ।

ਅੱਜ ਤੋਂ ਵੀਹ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਂਉਦੀ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਮੁਫਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਸੁੱਟ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਉਥੇ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਵੀਹ ਅਖਬਾਰਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬਿਪਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੁਲਵਾਈ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ, ਘਰ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਨੇ, 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀਜ਼ੇ ਲੁਆ ਲੁਆ ਕੇ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਬਾਹਰ ਭਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਵੇਚ ਵੇਚ ਕੇ ਵੀਜ਼ੇ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਨਾ ਲੈਂਡ ਰਹੀ ਤੇ ਨਾ ਹੋਮ ਰਿਹਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ। ਸਾਡੀ ਹੋਮ ਲੈਂਡ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਬਿਪਰ ਬਣ ਗਇਆ। ਚਾਲਾਕ ਮਹਾਸ਼ੀਆ ਸਾਡੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲੋਂ 20 ਰੁਪਏ ਕਿਲੋ ਚਾਵਲ ਖਰੀਦ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਖੁਬਸੂਰਤ ਪੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ, 200 ਰੁਪੀਏ ਕਿਲੋ ਵੇਚਦਾ ਰਿਹਾ। ਮਹਾਸ਼ੀਆ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਗਇਆ ਤੇ ਸਾਡਾ ਕਿਸਾਨ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਡੂੰਗੀ ਖਾਈ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਿਸਾਨ। ਸਾਡਾ ਕਿਸਾਨ ਗੁਰਬਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਅਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਾਡਾ ਕਿਸਾਨ ਅਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਫਸਲ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ, ਕੀਟ ਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਜਹਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਘੋਲ ਕੇ, ਕੈਂਸਰ ਨਾਮ ਦੀ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਡਾ ਕਿਸਾਨ ਦੋ ਜੂਨ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਮੁਥਾਜ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੀਰੋ ! ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵਸਾਉਗੇ ? ਇਨਾਂ ਜਿੰਦਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ? ਪਰਿਵਾਰ ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਆਪਣਾ "ਘਰ" ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲਾ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਵੱਸੇਗਾ।

ਮੇਰੇ ਵੀਰੋ ! ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹਾਦਤ ਦੇ ਕੇ ਜੇੜ੍ਹੀ "ਹੋਮ ਲੈਂਡ" ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਕੇ, ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਲਹੂਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ "ਹੋਮ ਲੈਂਡ" ਵੀ ਸਾਥੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਨਾ ਗਈ। ਸਾਡੇ ਵਿਚੋ ਹੀ ਅਜੋਕੇ, ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਭੇਖ ਵਿੱਚ ਕੌਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂ ਤੁਹਾਡੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੀ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਜੇ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜੋਰ ਅਤੇ ਨਾਸਮਝ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਗੁਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। "ਆਪਣਾ ਘਰ" ਬਨਾਉਣਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਦੋਵੇ ਇਕ ਹੀ ਇਕ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਘਰ ਉਹ ਹੀ ਸੰਭਲਦੇ ਨੇ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਕਾਬਿਲ ਹੋਵੇ। ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ "ਆਪਣੇ ਘਰ" ਦਾ ਸੁਫਨਾ, ਇਕ ਸੁਫਨਾ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਏ। ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰ ਅਤੇ ਕਮਜੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ "ਆਪਣੇ ਘਰ" ਨਹੀਂ ਵਸਦੇ। ਜੇ ਵਸ ਵੀ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।


ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਾਨਪੁਰ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੜੀਆਂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਉਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਕੋਲ ਬਾਜ਼ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਇਕ "ਸੰਦੇਸ਼" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ ਇਕ ਇਹੋ ਜਹਿਆ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।

  1. ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ: ਬਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਦੂਰੋਂ, ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਫ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੂੰ ਕਈ ਕੋਹਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
  2. ਦੁਸ਼ਮਨ (ਸ਼ਿਕਾਰ) ਦੀ ਸਟੀਕ ਪਹਿਚਾਨ : ਉਹ ਅਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਫੌਰਨ ਹੀ ਪਹਿਚਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਉਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਾਹ ਬਣਾਈ ਰਖਦਾ ਹੈ।
  3. ਅਚੂਕ ਵਾਰ : ਉਹ ਜਦੋਂ ਅਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਤੇ ਝਪੱਟਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਨਾਂ ਸਟੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬੱਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
  4. ਮਜਬੂਤ ਪਕੜ: ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਇਤਨੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ, ਹਿਰਨ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪਕੜ ਕੇ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਜਬੂਤ ਪਕੜ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਛੁਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
  5. ਮੁਰਦਾਰ (ਜੂਠਨ) ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਣਾ: ਭਾਵ :ਅਣਖੀ ਹੋਣਾ। ਉਹ ਅਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੁਦ ਕਰ ਕੇ ਅਪਣਾ ਢਿੱਡ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਾ ਜੂਠਾ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਮੁਰਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਭਾਂਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਖਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇ।


ਬਾਜ਼ ਦੇ ਇਹ ਕੁਝ ਖਾਸ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਯਾਦ ਦੁਆਣ ਲਈ ਹੀ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਅਫਸੋਸ ! ਕਿ ਅਸੀ "ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਹ ਬਾਜ਼" ਬਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ । ਬਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਪਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਸਨ, ਅਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾ ਕੇ ਮੁਰਦਾਰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਜੂਠਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਕਾਂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਾਂ।
ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨੇੜਿਉ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੰਘੀ। ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਲੋਕ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਨਿਆਰੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿੱਥ ਲਿਆ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤਵੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ (ਚੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ)। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਨਾਉਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ "ਸੱਪ ਦੇ ਬੱਚੇ " ਕਹਿ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ (ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ)। ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਖਬਰੀ ਕਰਕੇ ਕੈਦ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ (ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ)। ਜਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੈ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਜੰਗ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਉ ਦੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਖਾ ਕੇ ਪਿਠ ਪਿੱਛੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ। ਅੰਗ੍ਰੇਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਨਾਲ ਗੱਦਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ (ਡੋਗਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤਰੀ)। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਗਵਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ (ਸਾਧੂ ਦਇਆ ਨੰਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ)। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾ ਕੇ ਅਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹਿੰਦੀ ਲਿਖਵਾਈ, ਅਤੇ ਹਸਦੇ , ਵਸਦੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ। 1984 ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਫੌਜੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਖਮਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰੇਦਿਆ ਕਿ "ਜੇ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੇ ਆਏ ਥੇ, ਵਾਪਿਸ ਵਹੀ ਭੇਜ ਦੇਂਗੇ" , ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਇਨ ਆਂਤਕ ਵਾਦੀਉ ਕੇ ਲਿਏ ਕੋਈ ਜਗਹਿ ਨਹੀਂ ਹੈ"। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਲੂੰਧਰੇ ਹੋਏ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਲੂਣ ਪਾਂਉਦਿਆ ਮਿਠਾਈਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਣਾਈਆਂ। ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਵਖਰੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ (ਪੰਡਿਤ ਕੇ.ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਮੁਖੀ ਆਰ.ਐਸ ਐਸ.) । ਇਹੋ ਜਹੇ ਅਕਿਰਤਘਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀ ਅਪਣਾਂ ਸਿਆਸੀ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਾ ਲਿਆ,ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਬਣਾਏ । ਕੀ ਇਹ ਹੀ ਸੀ ਸਾਡੀ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ?

ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਟੀਕ ਪਹਿਚਾਣ: ਅਸੀਂ ਅਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਕੀ ਕਰਨੀ ਸੀ? ਅਸੀ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬੁਕੱਲ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਦੇ ਦਿਤੀ, ਜੋ ਨਿੱਤ ਸਾਨੂੰ ਡੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੰਦੂ ਅਤੇ ਗੰਗੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅਪਣੀ ਪਾਵਰ ਸ਼ੇਯਰ ਕੀਤੀ। ਦਇਆਨੰਦ ਸਾਧੂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਭੇਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸਤਕਾਰ ਨੂੰ ਢਾਅ ਲਾਈ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਕੂੜਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾਏ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ "ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ" ਛਾਪ ਛਾਪ ਕੇ ਵੰਡਿਆ ਗਇਆ। ਉਨਾਂ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਇਆ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਜੋ ਮੁਫਲਿਸੀ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਨਾਂ ਮਹਾਸ਼ਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਦੋ ਹੱਥੀਂ ਲੁਟਵਾਇਆ ਗਇਆ । ਉਸ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਕੋਲੋਂ 14 ਰੁਪਏ ਕਿਲੋ ਚਾਵਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 300 ਰੁਪਏ ਕਿਲੋ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪੈਕਿੰਗ ਕਰਕੇ, ਏਕਸਪੋਰਟ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਨੂੰ ਲੁਟੱਣ ਵਾਲੇ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਵਰ ਤਾਂ ਦਿਤੀ ਹੀ ਦਿਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਬਾਗਡੋਰ ਵੀ ਅਸਿਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੜਾ ਦਿਤੀ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਪਣਾ "ਪੂਜਨੀਕ" ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਖੁਆ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਡ ਕਰਨ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਮਿੱਥੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਬਾਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਗੁਣ ਵੀ ਅਪਣਾਅ ਨਾ ਸਕੇ, ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਤੱਰ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਅਚੂਕ ਵਾਰ : ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਾਨੂੰ, ਅਸੀਂ ਅਚੂਕ ਵਾਰ ਕਿਸ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਸੀ? ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ "ਫਖਰੇ ਕੌਮ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿਤੀ ਜੋ ਆਪ ਅਨਮੱਤੀਆਂ ਦਾ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ ਹੈ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਹੱਥ ਖੜੇ ਕਰ ਕੇ ਫੋਜ ਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਮੂਹ ਛੁਪਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਇਆ। ਆਰ .ਐਸ ਐਸ ਦੇ ਘੂਸਪੈਠੀਆਂ ਨੂੰ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਅਸੰਤਾਂ ਨੂੰ "ਸੰਤ ਸਮਾਜ" ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰ ਕੇ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਅਜਾਦ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪਰ ਕਤਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਲਾ ਦਿਤਾ। ਆਰ. ਐਸ ਐਸ ਦੇ ਜਿਨਾਂ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ "ਸਿਫਰ" ਹੈ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਰਕਾਂ ਬਨਾਂਉਣ ਦੀ ਜਿੱਮੇਦਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੰਥਿਕ ਉਪਾਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰਿਆ ਗਇਆ। ਸੀਤਾ ਰਾਮ, ਰਾਧੇ ਸ਼ਿਆਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ "ਨੀਲ ਕੰਠੀ" ਨੂੰ ਤਖਤ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ "ਰਾਜਾ ਜੋਗੀ", "ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ" ਅਤੇ "ਰਾਜਮਾਤਾ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਤਖਤ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਨੀਲੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਸਲ ਵਿੱਚੋਂ, ਇਕ ਘੋੜਾ ਭੇਂਟ ਕਰ ਕੇ, ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ ਐਨਟਰੀ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਆਏ ਦਿਨ ਇਹੋ ਜਹੇ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਣ ਲਈ ਆਪ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕੀਤਾ ਗਇਆ। ਇਹੋ ਜਹੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਅਚੂਕ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਸੀਂ ਪੰਥ ਦਰਦੀਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਕੱਤਰੇਤ" ਨਾਮ ਦੇ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁਬਾਨਾਂ ਵਡ੍ਹਦੇ ਰਹੇ। ਅਚੂਕ ਵਾਰ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਵੀ ਅਸੀਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਦਿਤਾ।

ਮਜਬੂਤ ਪਕੜ : ਸਾਡੀ ਮਜਬੂਤ ਪੱਕੜ ਕਦੀ ਵੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਖੇਹ ਸੁਟਦੇ ਰਹੇ। ਅਪਣੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਭਰਾ ਮਾਰੂ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਅਪਣੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰਣ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਦੂਜਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਤੀ ਹਮਲੇ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਵਖਰੇਵਾਂ ਇਸ ਕਦਰ ਵਧਾ ਲਿਆ, ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਨ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਇਆ। ਸਾਡੀ ਇਸ ਖਹਿਬਾਜੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਖਰੇਵਾਂ, ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਗਇਆ। ਇਕੱਠ ਦੀ ਕਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਬਲਕਿ ਇਕੱਠ ਦੇ ਹਰ ਉਪਰਾਲੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਢਾਅ ਲਾਈ। ਰੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਬਾਬਾ ਨਾਮ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ "ਗੌਂਡ ਬਾਣੀ" ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ । ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਦੂਜਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾ ਕੇ ਮੱਥੇ ਟੇਕੇ। ਭਗੌਤੀ, ਸ਼ਿਵਾ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਉਤੇ ਅਪਣੀ "ਮਜਬੂਤ ਪਕੜ" ਨੂੰ ਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠੇ। ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਗੀ ਉਸ ਧਰਮ ਮਾਫੀਏ ਨੂੰ "ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਚੱਟਦੇ ਨਜਰ ਆਏ।

ਮੁਰਦਾਰ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅਪਣੀ ਜਮੀਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਰਦੇ ਬਣ ਗਏ। ਚੌਧਰ ਅਤੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਭੁਖ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀ ਅਤੇ ਚਾਪਲੂਸ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਭੁਖ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸਿੱਖ, ਰਾਸ਼ਟ੍ਰਿਯ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਵਰਗੀ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਲੇ। ਅੱਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਅਖੌਤੀ ਆਗੂ ਮੁਰਦਾਰ ਖਾ ਖਾ ਕੇ "ਮਕੜਸ਼ਾਹੀ ਜੰਤਰੀ" ਨੂੰ ਅਪਣਾਂ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਦਾ ਧੰਨ ਲੁਟਾ ਲੁਟਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਹੀ ਘਾਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਵਿਚੋਂ ਪੈਸਾ ਲੁਟਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਸੰਤਰੀ ਵੀ ਮੁਰਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਮੁਰਦਾਰ ਹੈ। ਮੁਰਦਾ ਧੰਨ (ਕੂੜ ਦਾ ਧੰਨ) ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਹਾਰ ਬਣ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਗੋਲਕਾਂ ਲੁੱਟ ਲੁਟ ਕੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਇਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪੇਟਰੋਲ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਨਾਂ ਕੁ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਵਿਚੋਂ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਨੇ, ਇਸ ਦਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਅੰਦਾਜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦੇ। ਸਿਆਸੀ ਆਕਾਵਾਂ ਦੀ ਜੂਠਨ ਖਾ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅਖੌਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੂੜਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਅਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਆਕਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਅਕੂਤ ਜਮੀਨ 99 ਸਾਲ ਦੀ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦੇ ਦਿਤੀ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਪਣੇ ਆਕਾ ਦੇ ਚੈਨਲ ਨੂੰ, ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਅਕਿਰਤਘਣ ਮੁਰਦਾਰ ਜੂਠਨ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਬੇੜਾ ਗਰਕ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ।

ਵੀਰੋ! ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਕਰ ਦਿਤੀ ਅਸੀਂ, ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਇਹ ਸੋਚੋ! ਅਤੇ ਉਸ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਾਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਉਹ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗੁਣ ਜੋ ਸਾਡਾ ਸਰਬੰਸਦਾਨੀ ਗੁਰੂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮਹਰੂਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ, ਇਨੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ "ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਗਿੱਦਾਂ " ਚੁੰਜਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਣਗੀਆਂ।

21 July 2015



- ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਾਨਪੁਰ
"ਨਿਸ਼ਾਨ", "ਝੰਡੇ", ਅਤੇ "ਝੰਡੇ ਬੁੰਗਿਆਂ" ਬਾਰੇ ਕਈ ਲੇਖ ਅਤੇ ਟਿਪਣੀਆਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾ ਕੇ  ਮਨਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨਾਂ ਭੋਲੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ "ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ " ਦੀ ਅਹਮਿਅਤ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ ? ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ "ਪ੍ਰਤੀਕ" ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

"ਨਿਸ਼ਾਨ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਿਧਾ ਸਾਧਾ ਸੰਬੰਧ "ਚਿਨ੍ਹ" ਜਾਂ "ਨਿਸ਼ਾਨੀ" ਨਾਲ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿੱਚ "ਨਿਸ਼ਾਨ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤਕ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ । ਛੇਵੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੇਲੇ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ । ਇਥੇ "ਵਰਤੋਂ " ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਚੋਂਣ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਕਿ "ਵਰਤੋਂ" ਉਸ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ "ਮਕਸਦ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂਂ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ "ਮਕਸਦ" ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ "ਵਰਤੀ" ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਖਾਂ ਵਲੋਂ "ਨਿਸ਼ਾਨ" ਦੀ "ਵਰਤੋਂ" ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ "ਮਕਸਦ" ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਿਕਰ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਕਰਾਂਗੇ ।

ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੇਲੇ ਤਕ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੇ ਲਉ ਲਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਅਪਣੀਆਂ ਛਾਵਣੀਆਂ (ਕੇਂਪ) ਬਣਾਂ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ । ਇਨਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਬ ਦਿਨ ਵਾਧਾਂ ਹੁੰਦਾ ਗਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਵੀ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾਂ ਹੈ ਕਿ , ਕਿਸੇ ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਥੇ ਅਤੇ ਕਿਂਉ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਅਹਮਿਯਤ ਹੈ ?
ਕਿਸੇ ਵੀ ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, "ਅਪਣੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾਂ" ਜਾਂ ਸਾਬਿਤ ਕਰਣਾਂ ।ਜਿਸ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਫੌਜ , ਲਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਡੇਰਾ ਜਾਂ ਪੜਾਂਅ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਅਪਣਾਂ ਝੰਡਾ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ (EMBASSIES) ਨੂੰ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਉਥੇ ਵੀ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਝੰਡੇ ਲਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ , ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਦੇ ਨੇ ਕਿ ਇਥੇ ਫਲਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਤਾਵਾਸ ਹੈ।ਕਿਸੇ ਵੀ ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਅਪਣੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਫਤਿਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾਂ" । ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਫੋਜ ਯੁੱਧ ਲੜਦੀ ਲੜਦੀ ਅਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਖਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਅਪਣਾਂ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ , ਤਾਂ ਉਹ ਅਪਣਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਝੰਡਾ ਉਥੇ ਗੱਡ ਕੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਲਹੂਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਘੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦੋ ਤੀਹ  ਹਜਾਰ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਹਿਰਾਨਾਂ ਵੀ ਇੱਸੇ ਮਕਸਦ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸੀ, ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਹੁਣ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ । ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਜੋਕੇ ਸਮੈਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਏਕਸਪੀਡੀਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਤੇ ਪਹੂੰਚ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਅਪਣੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ , ਜਾਂ ਮਕਸਦ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਂਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਅਪਣਾਂ ਝੰਡਾ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਗੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਜਹਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਅਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਝੰਡਾ ਗੱਡ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਅਪਣੀ ਵਖਰੀ ਪਹਿਚਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾਂ" । ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ , ਕੌਮ, ਫਿਰਕੇ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ, ਦੇ ਅਪਣੇ ਵਖਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕੇ ਹੁਣ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੇਖਾ ਵੇਖੀ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਂ ਲਏ ਹਨ । ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਰੂਰਤ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇਹ ਤਿਨ ਅਹਿਮ ਕਾਰਣ ਹਨ।

 ਹੁਣ ਗਰੂ ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਹਮਿਅਤ ਤੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ । ਇਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਧਰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੀ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ "ਨਿਸ਼ਾਨ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ।

ਸਿੱਖ ਹੁਣ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਧਾਰਣੀ ਵੀ ਬਣ ਚੁਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਫੌਜੀ ਦੀ ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬਾਣੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਂ ਚੁਕਾ ਸੀ ।ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰੂਪ, ਉਸ ਦੇ ਭਗਤੀ ਸ਼ਰੂਪ ਨਾਲੋ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਕ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ , ਜੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਫੌਜੀ ਵੀ ਸੀ। ਜੰਗ ਲੜਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਅਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਲੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁਟਿਆ । ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਸੀ ਕਿ, ਕਈ ਜਿਦੋਜਹਿਦਾਂ ,ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਵੀ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ , ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਦਾ ਸਿੱਖ ਅਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਤੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕੇ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ, , ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੁਣ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਖੈਰ, ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ , ਅਗੇ ਤੁਰਦੇ ਹਾਂ।
ਗੁਰੂ ਕੀਆ ਫੌਜਾਂ ਜੰਗ ਲੜਦੀਆਂ , ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਘਰ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜਾਂਅ ਪਾਂਉਦੀਆਂ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਅਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ,ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਉਹਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੀਆਂ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣੇ ਕੈਂਪਾਂ ਅਤੇ ਤੰਬੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ "ਸਿੱਖ ਰੇਜੀਮੇਂਟ" ਦੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਹੂੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਰੇਜੀਮੇਂਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ , ਗੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ , ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਹੀ ਤਾਂ ਹੈ ।ਸਿੱਖ ਕਿਥੇ ਵੀ ਰਹੇ , ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ , ਤਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੁਰਖਿਅਤ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਮਿੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਿੱਖ ਫੋਜ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵਿਚਰਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਉਹ ਹੀ ਕੈਂਪ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹੀ ਉਨਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਉਥੇ ਅਪਣਾਂ ਉੱਚਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ।ਇਸਦੇ ਉਹ ਹੀ ਤਿਨ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਸਨ, "ਅਪਣੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾਂ", "ਅਪਣੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਵਿਜੈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾਂ" ,"ਅਪਣੀ ਵਖਰੀ ਪਹਿਚਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾਂ" । ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਇਹ ਹੀ ਪ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਉਹ "ਨਿਸ਼ਾਨ" ਜਾਂ "ਝੰਡਾ", "ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ" ਬਣ ਗਇਆ ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਤੇ "ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ" ਨਾਲ "ਸਾਹਿਬ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਤਰਾਜ ਕਰਦੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਬੇਲੋੜੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਹੀਣ ਬਹਿਸ ਹੈ। ਇਕ ਸਿੱਖ ਦਾ ਅਪਣੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਸਤਕਾਰ ਹੈ , ਉਹ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿਉ ਕਿ "ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ " ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਂ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਲਈ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਹੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਸਰੂਪ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਣ ਉਨਾਂ ਅਗੇ ਜੇ ਉਹ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸੂਚਕ "ਸਾਹਿਬ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬੁਰਾਈ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਕੇੜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁਕੇ "ਨਿਸ਼ਾਨ" ਨਾਲ "ਸਾਹਿਬ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਝੰਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰ ਦਾ ਹੀ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ , ਜੋ ਸਾਡੀ ਵਖਰੀ ਹੋਂਦ, ਵਖਰੀ ਪਹਿਚਾਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਂਉਦਾ ਹੈ ।


















ਨਿਸਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੰਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਨਾਂ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵਾਲਾ ਕੇਸਰੀ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਹਿਲਾ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ ਆਦਿਕ। ਲੇਕਿਨ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾਈ ਲੋਗੋ "ਖੰਡਾ" ਜਰੂਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਰੰਗਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕਾਰਣ ਨਜਰ ਆਂਉਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਇਹ ਹੈ , ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ , ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ , ਪੰਥ ਦੋਖੀ ਅਨਸਰਾਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਹੂੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ" ਦਾ "ਨਿਸ਼ਾਨ" ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਉਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਾਂਕਰਦੇ ਨੇ ,ਲੇਕਿਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨਾ ਕੇਸਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਨੀਲਾ। ਇਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡੇਰੇ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਕਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਹੈਰਾਣਗੀ ਵਾਲੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ।
ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਆ ਚੁਕੇ ਅਵੇਸਲੇਪਣ ਅਤੇ ਅਣਗਹਲੀ ਕਾਰਣ ਜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸਤੁਆਨਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨਕਲ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਣਾਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਲ ਨਹੀਂ। ਐਸੇ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮ ਵੀ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਦਰਾਡੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਸਿਆਸੀ ਪਾਵਰ ਹੈ , ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਖੂੰਬਾਂ ਵਾਂਗ ਉਗ ਆਏ ਡੇਰੇ ਅਤੇ ਸੰਮਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਂ ਲਏ।
ਹੁਣ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ "ਕੇਸਰੀ" ਤੋਂ "ਭਗਵਾ" ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਇਆ ਹੈ । ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਕੱੜ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਿਖਿਤ ਅਤੇ ਜੁਬਾਨੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿਤਾ ਕਿ, "....ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਮੂਹੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੀ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ "ਕੇਸਰੀ" ਤੋਂ "ਭਗਵਾ" ਹੋ ਗਇਆ ਹੈ , ਫਿਰ ਵੀ ਹੁਣ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾਕੀਦ ਕਰ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਠੇਕਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ....।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਨਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਅਵੇਸਲੇਪਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ "ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ" ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਗਇਆ ।

ਕੌਮ ਦੇ ਮੋਹਤਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਫੌਰਨ ਹੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰ ਲੈਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ "ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਰੰਗ "ਨੀਲਾ" ਰਹਿਣਾਂ ਹੈ ਜਾਂ "ਕੇਸਰੀ ਪੀਲਾ"। ਕਿਉ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ, ਦੇਸ਼ , ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰੰਗ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ । ਰੰਗ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਡਿਜਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਦਾਵਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੇਤੀ ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁਕ ਲੈਂਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਮੁੱਦਾ, ਭਵਿਖ ਵਿੱਚ , ਇਕ ਹੋਰ ਨਵੀਂ ਦੁਬਿਧਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਵੀਰ ਦੇ ਘਰ ਅਸੀਂ ਗਏ । ਉਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਘਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਸੀ । ਮੇਰੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੀਰ ਜੀ , " ਕੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਅਪਣੇ ਘਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਾਂ , ਜਿਸ ਸਿੱਖ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ , ਉਹ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਲੇਕਿਨ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ । ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪੰਹੁਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੇ ਘਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ ਵਖਰੇ ਕਮਰੇ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਆ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਘਰ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ , ਕਿ ਪੰਜ ਦਸ ਪਰਦੇਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ , ਇਸਨਾਨ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਘਰ ਉਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਜਰੂਰ ਲਗਾਉਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੇ , ਕਿਉਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਸ ਸਾਹਿਬ ਲਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਘਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਘਰ ਹੈ , ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਦੇਸੀ , ਜਰੂਰਤ ਮੰਦ ਸਿੱਖ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਰਣ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਗਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿੱਖ ਅਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਲਾਵੇ , ਤਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਦੇਸੀ ਜਾਂ ਜਰੂਰਤ ਮੰਦ ਸਿੱਖ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਸ ਤੇ ਪੈ ਸਕੇ। ਸਿੱਖ ਫੋਜਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਅਪਣੇ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਾਉਦੀਆਂ ਸਨ , ਕਿ ਜੋ ਫੌਜੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਛੜ ਗਏ ਹੋਣ , ਜਾਂ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਤੇ ਗਵਾਚ ਗਏ ਹੋਣ , ਉਹ ਅਪਣੇ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਵੱਲ , ਅਪਣੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਥੇ ਪੁਜ ਸਕਣ।

ਵੀਰੋ! ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਅਪਣੀ ਵਖਰੀ ਪਹਿਚਾਨ , ਹੋਂਦ, ਜਿੱਤ (ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ) ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ,ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਡੇ ਲਈ "ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ" ਹੈ । ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਹੈ , ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਹਮਿਅਤ, ਜਰੂਰਤ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਅੱਗੇ ਮੱਥੇ ਟੇਕ ਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ ਹੈ।ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਫਰਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਹਿਮਿਅਤ ਅਤੇ ਕਦਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਹੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਪਣੀ ਰੋਜ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਨ ਵਾਲੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ "ਝੰਡੇ ਬੂੰਗੇ ਜੁਗੋ ਜੁੱਗ ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ" ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ।